Philippe Boesmans en de prinses van Bourgondië

Yvonne, Princesse de Bourgogne Yvonne, princesse de Bourgogne, de nieuwe opera van Philippe Boesmans, is gebaseerd op het gelijknamige toneelstuk van Witold Gombrowicz en balanceert tussen tragedie en groteske. Hij handelt over verlangen en afkeer geïnspireerd door anders-zijn, en over de normen van de bourgeoisie. Yvonne zegt geen woord en is passief. Toch beslist kroonprins Philippe met haar te trouwen, voor de grap en vooral om de mensen die hem onder druk zetten de mond te snoeren. Aan het hof gaat de aanwezigheid van deze vreemde figuur niet onopgemerkt voorbij: Yvonne blijkt een uitstekende spiegel voor ieders problemen en frustraties, en daarom willen ze allemaal deze excentrieke vrouw dood. Luc Bondy tekent voor het libretto en de regie, Patrick Davin dirigeert. Het is niet zijn eerste samenwerking met de Belgische componist, die een subtiele en kleurrijke partituur schreef met heel wat verwijzingen naar het verleden, maar waarin hij ook zijn persoonlijke taal verder verfijnt.

Ondanks het feit dat Philippe Boesmans (1936) een eerste prijs piano behaalde aan het Koninklijk Muziekconservatorium van Luik, besliste hij kort nadien een mogelijke solocarrière op te geven en zich geheel aan het componeren te wijden. Aanvankelijk was hij sterk door het serialisme beïnvloed, maar al snel werd hij zich bewust van zijn drang de grenzen en beperkingen van die componeerstijl te willen overschrijden. In zijn erg persoonlijke muziektaal, staat de communicatie met de luisteraar centraal. Vanaf 1971 was Boesmans producer bij de RTBF. Sinds 1985 is hij in residentie bij De Munt in Brussel en componeerde in opdracht meerdere opera’s.
Yvonne, Princesse de Bourgogne ging begin 2009 in première in de Opera van Parijs.

Yvonne, Princesse de Bourgogne balanceert tussen het groteske en het sublieme, tussen droom en nachtmerrie. Het lelijke, stomme en kleurloze meisje Yvonne komt terecht aan het koninklijk hof van Bourgogne, waar Le Prince Philippe met haar wil trouwen, voor de grap. Maar wat begon als een lachertje loopt tragisch af als het volledige hof Yvonne vermoordt, nadat de prins een nieuwe verloofde uitgekozen heeft. Yvonne is anders en daarom reageert haar omgeving ofwel gefascineerd ofwel verward en wreed. Het werk gaat over verlangen en afkeer, tolerantie en onverdraagzaamheid, zoals de twee zijden van eenzelfde muntstuk.

Voor de eerste maal werkt Boesmans op een Franse tekst en verwijst zo naar de Franse lyrische traditie. Maar hij gaat verder en noemt het ‘een Grand Opéra die neigt naar het absurde en de opera bouffe’. De verstaanbaarheid van de tekst ligt hem nauw aan het hart, hij speelt ook met de archetypen van het genre: een bariton voor de despotische koning, de lyrische sopraan voor de nog altijd aantrekkelijke koningin, de lyrische tenor als de jonge grillige prins, de bas als de dikke cynische kamerheer. Alleen Yvonne steekt scherp af door haar mutisme, rond haar zweeft een mysterieuze en fascinerende muziek, een wijsje voor de zwijgende Yvonne, dat een gemakkelijk herkenbaar leidmotiefje wordt.

Philippe Boesmans creëerde sinds 1993 verschillende opera’s in opdracht van de Munt. Men denke aan La Passion de Gilles (1983), de Trakl-lieder (1987) –  die op het programma staan van een concert met Hartmut Haenchen op 29 september 2010 – en Reigen (1993), het begin van een lange samenwerking met Luc Bondy, die resulteerde in Wintermärchen (1999), Julie (2005) en nu Yvonne, Princesse de Bourgogne.

Tijd en plaats van het gebeuren :

Philippe Boesmans : Yvonne, princesse de Bourgogne
Do 9, vrij 10, di 14, wo 15, vrij 17, za 18 en di 21 september 2010, telkens om 20.00 u
Zo 12 en zo 19 september 2010, telkens om 15.00 u

De Munt
Muntplein
1000 Brussel

Meer info : www.demunt.be

Extra :
De Munt opent sterk met fluwelen satire van Philippe Boesmans, Maarten Beirens in De Standaard, 13/09/2010
Philippe Boesmans op www.arsmusica.be
Review : Philippe Boesmans ‘Julie’, Tristan Faes op Kwadratuur.be, 27/07/2006
Interview : Philippe Boesmans schrijft ‘Julie’ voor de Munt. Kleine opera, grote gevoelens, Geert Van der Speeten in De Standaard, 8/03/2005
Opera moet zo direct werken als film, Interview met Philippe Boesmans en Kaija Saariaho, Geert Van der Speeten in De Standaard, 8/09/2010
Een expresinterview met Philippe Boesmans op www.ictus.be
Philippe Boesmans: tussen lelijkheid en schoonheid, Jean-Marie Binst op www.brusselnieuws.be, 2/09/2010

Elders op Oorgetuige :
Philippe Boesmans ‘Julie’ in het Théâtre Royal de Mons, 22/03/2010
Vlaanderen internationaal : Philippe Boesmans, Luigi Dallapiccola en Luciano Berio, 26/02/2008