deFilharmonie herdenkt Eerste Wereldoorlog met Brittens War requiem

Benjamin Britten 11-11-2011. Kan het symbolischer? Is er een beter moment om het War requiem van Benjamin Britten te brengen? deFilharmonie vindt alvast van niet. Dit seizoen besteedt deFilharmonie met Brittens War requiem niet alleen aandacht aan de zinloze gruwel van de Eerste Wereldoorlog, maar ook aan het diverse oeuvre van Britten. Als inleiding op de themaconcerten nodigt het orkest Piet Chielens en Martyn Brabbins uit voor een boeiend gesprek over het werk van Britten.

deFilharmonie speelt het imposante en aangrijpende War requiem op 10, 11 en 12 november. Samen met solisten Emma Bell (sopraan), Alan Oke (tenor) en Florian Boesch (bas), het City of Birmingham Symphony Orchestra Chorus en het Kinderkoor van de Vlaamse Opera zorgt Martyn Brabbins voor een van de meest gedenkwaardige concertervaringen van dit seizoen. Als inleiding op de themaconcerten organiseert het orkest op maandag 7 november de Jukebox Britten. Radiopresentatrice Annelies Beck publiceerde onlangs een boek over de ervaringen van haar overgrootvader tijdens de Eerste Wereldoorlog en is dan ook de geknipte gastvrouw voor deze Jukebox. Haar gasten zijn Piet Chielens, coördinator van het In Flanders Fields Museum in Ieper en Martyn Brabbins, dirigent en ervaringsdeskundige inzake Britse muziek. Chielens en Brabbins laten hun favoriete Brittenplaten horen en praten over hun persoonlijke band met Brittens werk en wereld.

De muziek van Benjamin Britten (1913-1976), Engelands grootste 20ste-eeuwse componist, is niet onder één noemer te vatten. Door traditionalisten werd hij te modern bevonden, door modernisten te conservatief. Een unieke mengeling van postromantische klanken en eigenzinnige dissonanten kenmerkt zijn muziek, die hij bovendien gebruikte om zijn overtuigingen te vertolken. Brittens afkeer van geweld was een rode draad in zijn leven. Zijn pacifistische houding en zijn zachtmoedige karakter liggen als een deken over zijn muziek. Weinigen konden beter dan Benjamin Britten de zinloosheid van de oorlog aan de kaak stellen, en dat op een toegankelijke en uiterst verfijnde wijze. Het War Requiem is de krachtigste uitdrukking van zijn anti-oorlogsgevoelens. Een kreet van ontzetting ook tegen de gruwelen van de oorlog. Britten lag overhoop met de wereld om hem heen, die hem veroordeelde omwille van zijn homoseksuele geaardheid en zijn pacifisme maar wel zijn vrienden vermoordde in een barbaarse oorlog. Zijn muziek is het resultaat van zijn reflectie over de duistere tijden waarin hij leefde, en klinkt bijgevolg rauwer en scherper dan zijn zachte persoonlijkheid zou hebben doen vermoeden.

In 1940 bombardeerde de Duitse luchtmacht de Engelse stad Coventry. Grote delen van de stad werden verwoest, en zo ook de 13de eeuwse Saint Michael’s Cathedral. In de naoorlogse jaren werd de kathedraal weer opgebouwd. Bij de inwijding van het gebouw in 1962 werd aan Benjamin Britten gevraagd om een groot koorwerk te schrijven. Het mag niet verbazen dat men bij hem uitkwam. Britten weigerde tijdens de Tweede Wereldoorlag als gewetensbezwaarde de wapens op te nemen. Hij was van mening dat hij de mensheid beter kon dienen met zijn composities, en gaf in die periode samen met zijn vriend, de tenor Peter Pears, talrijke concerten.

Het niet-lithurgische War Requiem werd een buitengewone aanklacht van de zinloosheid van de oorlog. Britten ging uit van de Latijse requiemmis, die hij aanvulde met teksten van Wilfred Owen (1893-1918). Deze Brise oorlogsdichter veroordeelde de oorlogsgruwel vanuit zijn eigen ervaringen. Zeven dagen voor het einde van de Eerste Wereldoorlog vond hij de dood in Frankrijk. Owens Engelse teksten, gezongen door tenor en bariton, lijken de Latijnse misdelen (voor sopraan, koor en jongenskoor) van antwoord te dienen. De frisse combinatie van oude requiemteksten met de wereldlijke gedichten van Owen geeft het werk een heel bijzondere spanning, die nog versterkt wordt door de bezetting.

Het War Requiem voor sopraan, tenor en bariton, koor, jongenskoor, orkest en kamerorkest en orgel is Brittens breedste en meest toegankelijke werk. Van bij de eerste uitvoering sprak en zowel criticivals publiek aan, waarschijnlijk dankzij zijn directheid, diepe kracht en scherpe boodschap, in combinatie met een heel eigenzinnige muzikaliteit. Met zijn keuze voor een Duitse bariton (Dietrich Fischer-Dieskau), een Russische sopraan (Galina Vishnevskaya) en een Britse tenor (Peter Pears) voor de eerste opname toonde Britten aan dat zijn War Requiem om meer ging dan de Britse verliezen in de Tweede Wereldoorlog. Het werd een krachtig symbool van verzoening.

Tijd en plaats van het gebeuren :

Jukebox Britten
Maandag 7 november 2011 om 20.00 u
deSingel Antwerpen
– Muziekstudio

Meer info : www.desingel.be
————————————–
Zaterdag 12 november 2011 om 17.00 u
Concertgebouw Brugge

Meer info : www.concertgebouw.be
————————————–
deFilharmonie, Kinderkoor van de Vlaamse Opera & City of Birmingham Symphony Chorus : Britten, War Requiem
Donderdag 10 november 2011 om 20.00 u
(inleiding door Francis Maes om 19.15 u)
deSingel – Blauwe zaal
Desguinlei 25
2018 Antwerpen

Meer info : www.desingel.be en www.defilharmonie.be
————————————–
Vrijdag 11 november 2011 om 20.00 u (inleiding om 19.15 u )
Muziekcentrum de Bijloke Gent
Bijlokekaai 7
9000 Gent

Meer info : www.debijloke.be en www.defilharmonie.be
————————————–
Zaterdag 12 november 2011 om 20.00 u (inleiding door Simon Van Damme om 19.15 u )
Concertgebouw Brugge
”t Zand 34
8000 Brugge

Meer info : www.concertgebouw.be en www.defilharmonie.be

Extra :
Benjamin Britten op en.wikipedia.org, www.brittenpears.org, www.boosey.com en youtube
Benjamin Britten, War Requiem op nl.wikipedia.org, www.cco.caltech.edu, www.bbc.co.uk, www.brittenpears-warrequiem.moonfruit.com en youtube
Benjamin Britten (1913 – 1976): Persoonlijkheid onder invloeden op www.musicalifeiten.nl

Elders op Oorgetuige :
War Requiem : aanklacht tegen de waanzin van de oorlog, 7/09/2011