Apollon Musagète Quartett in deSingel met uiterst gevarieerd programma

Apollon Musagète Quartett Voor een strijkkwartet dat in 2010 zijn debuut maakte, heeft het Apollon Musagète Quartett al een verbluffend breed repertoire in de vingers. Zo nam het Pools/Duitse viermanschap kwartetten op van Haydn en Brahms, maar leverde het met evenveel verve een bijdrage aan Tori Amos’ recente cd ‘Night of Hunters’.

Ook in deSingel brengt Apollon Musagète Quartett een uiterst gevarieerd programma. Dat reikt van de Beethoven-reminiscenties in Mendelssohns Tweede Strijkkwartet en Janáceks ‘Kreutzer Sonate’ tot het verbluffende Strijkkwartet van Witold Lutoslawski. Laatstgenoemd werk is een unieke belevenis, al was het maar omdat de muziek nooit hetzelfde klinkt. Lutoslawski veroorlooft zijn strijkers namelijk vrijheden in de uitvoering van zijn noten, zodat de precieze verhouding tussen de vier instrumenten bij elke uitvoering anders is. Met ‘Multitude in memoriam W. Lutoslawski‘ brengt Apollon Musagète bovendien een zelfgecomponeerd eerbetoon aan de Poolse componist.

Tot op vandaag is Witold Lutoslawski (1913 – 1994) een van de leidinggevende figuren van de Poolse hedendaagse muziek. Met zijn illustere landgenoot Krzysztof Penderecki deelde hij het talent om intellectueel veeleisende composities – heel wat van zijn werken worden beschouwd als mijlpalen van de moderne muziek – op spontane en intuïtieve wijze toegankelijk te maken voor een groot publiek.

Lutoslawski bleek al op jonge leeftijd uitzonderlijk muzikaal begaafd. Zijn plannen om na zijn opleiding in Warschau verder te gaan studeren in Parijs, werden gedwarsboomd door de oorlog. In militaire dienst werd hij gevangengenomen door de Duitsers, maar wist te ontsnappen en overleefde in Warschau door samen met Adrzej Panufnik eigen composities en transcripties te spelen in cafés en restaurants. Na de oorlog botste hij met het stalinistische regime dat zijn Eerste Symfonie in de ban sloeg als ‘formalistisch’. Lutoslawski hield echter vol en zijn Musique funèbre, een compositie geschreven ter nagedachtenis van Béla Bartók, leverde hem uiteindelijk in 1958 de verdiende internationale erkenning op.

Vlak na de oorlog duiken in Lutoslawski’s werken folkloristische elementen op. Hoogtepunten uit deze periode zijn ongetwijfeld het ‘Concerto for Orchestra’ (1950-1954) en de ‘Dance Preludes’ (1954). Stilaan ontwikkelde Lutoslawski een eigen stijl waarin hij gebruik maakte van toevalsfactoren (aleatoriek). Een van de eerste werken waarin dit duidelijk bleek, waren de ‘Jeux vénitiens’ (1961). Het verlangen van Lutoslawski om de aleatorische techniek ook voor middelgrote of grote bezettingen toe te passen, kwam tot een hoogtepunt in zijn ‘Strijkkwartet’ (1964). Dit was tevens het eerste werk dat hij componeerde volgens een door hem vaak gebruikte typische tweedelige vorm. Lutoslawski’s late werken kunnen dan weer worden gekenmerkt door een meer transparante harmonie, wat meer lyrische en expressieve melodieën met zich meebrengt, en door het verminderd gebruik van aleatoriek.

Het Apollon Musagète Quartett studeerde het Strijkkwartet van landgenoot Lutoslawski in voor deelname aan de 57ste Internationale Muziekwedstrijd van de ARD (München) (2008). “De in de compositie gerealiseerde vrijheid op het vlak van agogiek fascineerde ons als uitvoerders van bij het begin. Dankzij dit idee werd een buitengewone interpretatieve autonomie, die een effectieve aanwending van het individuele artistieke potentieel mogelijk maakt, gecreëerd.”
Aldus de kwartetleden die zich bij de compositie van ‘Multitude’ (2010) “gecontroleerd en bewust lieten beïnvloeden” door Lutoslawski’s Strijkkwartet
Met hun korte werk wilden de musici het grensgebied tussen componeren en musiceren aftasten en ook de kennis van de artistieke persoonlijkheid van elk kwartetlid verdiepen. Ze gingen een stap verder dan hun voorbeeld en lieten ook andere parameters van de muzikale organisatie over aan de keuzevrijheid van de uitvoerder. Zo ligt de duur van afzonderlijke tonen en de exacte toonhoogten in bepaalde secties niet vast.

Programma :

  • Felix Mendelssohn-Bartholdy, Strijkkwartet nr 2 in a, opus 13
  • Leos Janácek, Strijkkwartet nr 1, JWVII/8, ‘Kreutzer Sonate’
  • Witold Lutoslawski, Strijkkwartet
  • Apollon Musagète Quartett, Multitude in memoriam W. Lutoslawski

Tijd en plaats van het gebeuren :

Apollon Musagète Quartett : Mendelssohn-Bartholdy, Janácek, Lutoslawski
Zaterdag 2 februari 2013 om 20.00 u
(inleiding door Piet De Volder om 19.15 u)
deSingel – Antwerpen
Desguinlei 25
2018 Antwerpen

Meer info : www.desingel.be en www.apollon-musagete.com

Extra :
Witold Lutoslawski op www.chesternovello.com, en.wikipedia.org en youtube
Witold Lutoslawski (1913 – 1994) : Poolse tussenpaus op www.musicalifeiten.nl